lektury online

Epoka: Oświecenie

Oświecenie - wiek rozumu, powrotu do ideałów klasycznych. Wszechstronny rozwój nauki, rozwój prasy, szkolnictwa i norm klasycznych w sztuce. Rozumowe i doświadczalne pojmowanie i badanie zjawisk. W tym czasie we Francji wybuchła Wielka Rewolucja Francuska. W Polsce - reformy ustrojowe (Sejm Wielki, Konstytucja 3 Maja), gospodarcze, edukacyjne, w końcu kolejne rozbiory. Nazwa wywodzi się od "światła". Osiemnastowieczni myśliciele nazwali swój wiek oświeconym po "ciemnocie" baroku, mieli zaś na myśli oczywiście "światło rozumu" - najwyżej cenionej wówczas wartości. I taka nazwa utrwaliła się na zawsze. Najbardziej charakterystycznymi cechami oświecenia są: 1. Wiara w możliwości rozumu 2. Krytycyzm (nieprzyjmowanie za prawdziwe żadnych twierdzeń, jeśli nie zostaną udowodnione) 3. Uznanie wiedzy i wykształcenia za jedną z najwyższych wartości 4. Dostrzeżenie niesprawiedliwości ustroju feudalnego i głoszenie konieczności reform Ramy czasowe: od 1740 (założenie Collegium Nobilium przez ks. Sz. Konarskiego) do 1822 (wydanie tomu "Poezji" Adama Mickiewicza).

Materiały powiązane z epoką:

Słowniczek - Empiryzm, deizm, utylitaryzm, rokoko, publicystyka, powiastka filozoficzna, wolterianizm, bajka...czytaj dalej »
"KANDYD" - WOLTER - powiastka filozoficzna, w której tytułowy bohater, obdarzony najłagodniejszym charakterem na świecie, doświadcza bez własnej winy strasznych przeżyć...czytaj dalej »
"NOWA HELIZA" - JAN JAKUB ROUSSEAU - Powieść, która wpłynęła na ukształtowanie się sentymentalizmu. Treścią utworu są dzieje miłości młodego Saint-Preux i jego uczennicy - Julii...czytaj dalej »
"BAJKI I PRZYPOWIEŚCI" - IGNACY KRASICKI - rozpoczyna je "Wstęp do bajek", kompozycyjnie dzielący się na dwie części. W pierwszej, zbudowanej na zasadzie wyliczenia, narrator przedstawia różnych ludzi, których zachowania, choć prawdopodobne, są niezgodne z życiowym doświadczeniem... czytaj dalej »
"SATYRY" - IGNACY KRASICKI - autor w satyrach nawiązywał do wzorców antycznych (Horacy) oraz klasycystycznej literatury francuskiej. Opisane takie utwory jak: "Do króla", "Żona modna", "Świat zepsuty", "Monachomachia", "Mikołaja doświadczyńskiego przypadki"... czytaj dalej »
"POWRÓT POSŁA" - JULIAN URSYN NIEMCEWICZ - komedia polityczna powstała w napiętej atmosferze obrad Sejmu Wielkiego. Autor wykorzystał w niej typową intrygę komediową do wprowadzenia aktualnych tematów politycznych i społecznych... czytaj dalej »
"LAURA I FILON" - FRANCISZEK KARPIŃSKI - jej bohaterowie to pasterze zajęci nie tyle ciężką pracą, ile miłosnymi kłopotami i radościami. Laura i Filon spotykają się wieczorami pod jaworem..czytaj dalej »