Epoka: Młoda Polska
Młoda Polska - Inne nazwy: neoromantyzm, modernizm, dekadentyzm, symbolizm. Idea "sztuki dla sztuki", odrzucająca jakikolwiek praktyczny wymiar twórczości. Metodą badania świata ma być intuicja, sposobem wyrażania treści wewnętrznych - symbol.
Dekadentyzm to schyłkowość, poczucie końca wieku kresu istnienia ludzkości: kruchości ludzkiego życia i wszechpotęgi prawa przemijania.
Wśród tematów sztuki i literatury: śmierć, szatan, koniec wieku, przeklęty, wyobcowany poeta - artysta. W Polsce mit powstań i wznowienie romantycznego dziedzictwa (np. odkrycie Norwida). Pogarda dla mieszczańskiego stylu życia.
Modernizm - z niemieckiego "modern", nowoczesny - w przeciwieństwie do przestarzałej ideologii ojców. Neoromantyzm - jeszcze inna nazwa epoki, nadawana jej ze względu na poczucie duchowego pokrewieństwa z romantyzmem. Dekadentyzm - od "dekadence" - schyłkowość ze względu na bierną, pesymistyczną, pełną rezygnacji i poczucia końca istnienia wraz z końcem wieku postawę młodego pokolenia "schyłkowców".
Nazwa utworzona na wzór odpowiednich nazw w innych krajach: Młoda Anglia, Młode Niemcy. Została użyta jako tytuł cyklu felietonów Artura Górskiego, opublikowanych na łamach krakowskiego "Życia" w 1898 roku.
Ramy Czasowe: epoka zamyka się między rokiem 1890 (czas debiutów poetów młodopolskich) a 1918 (po 123 latach odzyskanie przez Polskę niepodległości), ale jej początek bywa także datowany na lata: 1887 (objęcie przez Zenona Przesmyckiego - Miriama, warszawskiego tygodnika "Życie") lub 1894 (opublikowanie II serii Poezji Kazimierza Przerwy - Tetmajera). Koniec epoki niektórzy łączą też z rokiem 1905 i rewolucją, zamykającą pewien etap dziejowy.
Słowniczek - Chłopomania, dekadentyzm, dulszczyzna, impresjonizm, katastrofizm, marksizm, modernizm, nirwana, symbolizm, turpizm...
czytaj dalej » "LUDZIE BEZDOMNI" - STEFAN ŻEROMSKI - akcja powieści obejmuje schyłek XIX wieku, daje przekrój przez społeczeństwo polskie, dzieje się w Paryżu, Warszawie, Cisach i Zagłębiu Dąbrowskim. Głównym bohaterem jest lekarz, Tomasz Judym...
czytaj dalej » "WESELE" - STANISŁAW WYSPIAŃSKI - akcja rozgrywa się w wiejskiej chacie Gospodarza - inteligenta żonatego z chłopką. Zetknięcie dwóch różnych warstw społecznych zostało podkreślone także w scenografii - we wnętrzu chaty obok przedmiotów ludowych znajdują się także rzeczy rodem z miasta lub szlacheckiego dworu - empirowy stolik, zegar, biurko...
czytaj dalej » "LORD JIM" - JOSEPH CONRAD - tytułowy bohater to młody marynarz, od dzieciństwa marzący o bohaterskich czynach i wielkich przygodach. Kiedy jednak los postawił go w obliczu rzeczywistej próby, Jim jej nie sprostał. Przekonany o nieuniknionej katastrofie, wraz z pozostałymi oficerami uciekł z tonącego statku "Patna" ...
czytaj dalej » "CHŁOPI" - WŁADYSŁAW REYMONT - akcja powieści rozgrywa się w Lipcach, leżących gdzieś w środkowej Polsce . Wieś leży na dnie nieckowatej doliny, otoczona polami i lasami. Niewiele osób opuszcza Lipce na dłużej. Wieś żyje własnym życiem, ma zresztą wszystko, co do tego potrzebne - kuźnię, młyn, karczmę, kościół i cmentarz...
czytaj dalej » "DIES IRAE" - JAN KASPROWICZ - poemat przedstawiający apokaliptyczny obraz dnia Sądu Ostatecznego Dokonują się wydarzenia, zapowiedziane przez proroków: kataklizmy, zamiana wody mórz w krew; zmarli powstają z grobów...
czytaj dalej » "MORALNOŚĆ PANI DULSKIEJ" - GABRIELA ZAPOLSKA - Akt pierwszy rozpoczyna pojawienie się Dulskiej w salonie, urządzonym niegustownie, ale solidnie i dostatnio, jak przystało na solidną mieszczańską rodzinę. Sama Dulska, w brudnym szlafroku i papilotach, od samego rana wrzeszczy na wszystkich...
czytaj dalej »
