lektury online

Honoriusz Balzac

Honoré de Balzac (ur. 20 maja 1799 w Tours, zm. 18 sierpnia 1850 w Paryżu) – powieściopisarz francuski, obok Dickensa i Tołstoja jeden z najważniejszych współtwórców współczesnej powieści europejskiej, autor monumentalnego cyklu powieściowego Komedia ludzka (La comédie humaine). Pochodzący z Langwedocji ojciec Honoriusza, człowiek prosty lecz oczytany samouk, przyjął nazwisko szlacheckie de Balzac i w czasie rewolucji w służbie państwowej wzbogacił się, pojął za żonę 18-letnią dziewczynę Anne-Laure z domu Sallambier, od której był starszy o 32 lata. Pierwszym ich dzieckiem był Honoriusz. Nielubiany przez matkę nieszczęśliwe dzieciństwo spędził właściwie poza domem. Najpierw oddano go do mamki, u której przebywał przez 4 lata, następnie pod opieką obcych ludzi nauczył się czytać i pisać. Matkę widywał tylko w niedzielę. Gdy ukończył 6 lat, ojciec umieścił go jako alumna w prowadzonej przez zgromadzenie oratorianów szkole z internatem w Vendôme, gdzie przebywał do 14-go roku życia. Przeżycia z tego okresu zawarł w dużej mierze w autobiograficznej powieści Ludwik Lambert. Po powrocie, źle traktowany przez swarliwą i egoistyczną matkę, w wieku 18-tu lat opuścił dom i zamieszkał na nędznym poddaszu, gdzie usiłował utrzymać się z pisania utworów literackich. Ten dramat niekochanego dziecka ujawnił dopiero w 1846 roku, 4 lata przed śmiercią. Po ukończeniu w Tours szkoły średniej, zgodnie z wolą ojca, który widział w nim przyszłego prawnika, pracował w kancelarii adwokackiej, a następnie notarialnej. Na Sorbonie podjął studia prawnicze (których nie ukończył), a jednocześnie słuchał wykładów z literatury i filozofii. Pomnik nagrobny Balzaca na cmentarzu Père-Lachaise w Paryżu Mając 18 lat napisał w swej ubogiej mansardzie pierwszą tragedię (Cromwell, 1820) oraz powieści filozoficzne. W 1825 usiłował wziąć sprawy w swe ręce i podjął działalność gospodarczą uruchamiając drukarnię, jednak po 4 latach okazało się, że nie sprostał wymogom bankierów paryskich, więc jego działalność gospodarcza zakończyła się fatalnym bankructwem. Na spłatę długów poświęcił nawet skromny majątek rodzinny. Z długów nie wyszedł do końca życia, ratując się zaliczkami na powieści, których jeszcze nie zaczął pisać. W 1829 osiągnął pierwszy sukces literacki powieścią Szuanie (Les chouans). Jeszcze większy rozgłos uzyskała książka Fizjologia małżeństwa (Physiologie du mariage, 1829), także ze względu na to, że uznano ją za nieprzyzwoitą. Kobiety odgrywały w życiu Balzaca ważną i istotną rolę. Przez wiele lat kochał, aż wreszcie poślubił w Berdyczowie Polkę, Ewelinę Hańską. W swoich powieściach, zmieniając dotychczasową modę panującą w tym względzie w literaturze, portretował kobiety dojrzałe (stąd popularne pojęcie kobiety w wieku balzakowskim, to znaczy po trzydziestce).

Streszczenia dzieł wybranego autora: